Αειφόρες στρατηγικές για τη βελτίωση σοβαρά υποβαθμισμένων αγροτικών περιοχών: Το παράδειγμα της καλλιέργειας του κελυφωτού φυστικιού (Pistachia vera L.)

EC Environment - Life Programme

Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE+ της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Φορείς-Ινστιτούτα

Το AgroStrat υλοποιείται από τρία ελληνικά Ινστιτούτα:

Ινστιτούτο Εδαφολογίας Αθηνών - Ελληνικός Γεωργικός Οργανισμός ΔΗΜΗΤΡΑ (πρώην ΕΘΙΑΓΕ)

Ο «ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ - ΔΗΜΗΤΡΑ» είναι ΝΠΙΔ ανήκει στον ευρύτερο Δημόσιο Τομέα, διαθέτει διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, λειτουργεί χάριν του δημοσίου συμφέροντος, εποπτεύεται από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, και ο εθνικός φορέας για την Αγροτική Έρευνα & Τεχνολογία στην Ελλάδα. 

Το Ινστιτούτο Εδαφολογίας Αθηνών (ΙΕΑ) λειτουργεί στις σημερινές εγκαταστάσεις του στη Λυκόβρυση Αττικής από το 1950. Ιδρύθηκε το 1915, με βάση το Νόμο ΒΩΛΔ του 1901, ως «Κεντρικό Γεωπονικό Χημείο» με πρωταρχικό σκοπό τον έλεγχο χημικών λιπασμάτων και άλλων υλικών που χρησιμοποιούνται στη γεωργία και στην κτηνοτροφία. 

Με το Νόμο 4328/1929 περί «Γενικού Χημείου του Κράτους», τα «Γεωπονικά Χημεία» μετατρέπονται σε «Εδαφολογικά Εργαστήρια» με βασική αποστολή τη μελέτη των χημικών, βιολογικών, φυσικών και μορφολογικών ιδιοτήτων των εδαφών, τη σύνταξη Εδαφολογικών Χαρτών καθώς και τη διεξαγωγή πάσης φύσεως γεωργο-χημικής έρευνας. 

Έως το 1940 τα Εδαφολογικά Εργαστήρια μελέτησαν τα εδάφη πολλών περιοχών της Ελλάδας. Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος δυστυχώς ανέκοψε το πλούσιο και αποτελεσματικό έργο των εργαστηρίων αυτών, οι δε δυσλειτουργίες συνεχίστηκαν και τη μεταπολεμική περίοδο. Το 1950 το «Κεντρικό Εδαφολογικό Εργαστήριο» μεταφέρεται σε νέες εγκαταστάσεις στη Λυκόβρυση Αττικής, εκεί όπου βρίσκεται σήμερα και  μετονομάζεται σε Ινστιτούτο Εδαφολογίας, Λιπασματολογίας και Κλιματολογίας (ΙΕΛΚ). Αναπτύσσει σημαντική δραστηριότητα στον τομέα της μελέτης πολλών περιοχών της χώρας, πολλές από τις οποίες αποτελούν ακόμη και σήμερα μοναδική πηγή εδαφολογικών πληροφοριών. 

Την περίοδο 1970-1980 στα εργαστήρια του ΙΕΛΚ αναπτύχθηκε ο γεωργικός πειραματισμός, ιδιαίτερα με εφαρμογή του Ταχύρυθμου 5ετούς Προγράμματος Έρευνας για τις λιπάνσεις των καλλιεργειών.

Το 1977 του Ινστιτούτο (ΙΕΛΚ) μετονομάζεται σε Ινστιτούτο Εδαφολογίας Αθηνών (ΙΕΑ), οι δραστηριότητές του συνεχίζονται στους τομείς της σύνταξης του εδαφολογικού χάρτη της χώρας, των λιπάνσεων των καλλιεργειών, των αναλύσεων εδαφικών δειγμάτων, φυτών και νερών για συμβουλευτικούς σκοπούς, της φυσικής και χημείας του εδάφους. Μέχρι σήμερα έχουν χαρτογραφηθεί από το ΙΕΑ σε διάφορες κλίμακες περίπου 15,000,000 στρέμματα τα  περισσότερα εκ των οποίων βρίσκονται σε ψηφιακή μορφή.  Με την ίδρυση του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) βάσει του Νόμου 1845/89, το ΙΕΑ μεταφέρεται στο ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.

Το  2011, με την ΚΥΑ 188763/10.10.2011 (ΦΕΚ Β’ 2284/13.10.2011) με την οποία συστάθηκε ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ», το ΕΘΙΑΓΕ  και το Ινστιτούτο Εδαφολογίας Αθηνών μεταφέρθηκαν στον νέο Οργανισμό σε εφαρμογή της παραγρ. 1 του άρθρου 66 του νόμου 4002/2011 (ΦΕΚ Α’ 180/22.88.2011).

Το Ινστιτούτο Εδαφολογίας Αθηνών είναι στελεχωμένο με ερευνητικό, επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό υψηλών προσόντων και εξειδίκευσης. Το εργαστήριο του ΙΕΑ έχει διαπιστευτεί με το αρ. 525/17.3.2009 πιστοποιητικό διαπίστευσης του ΕΣΥΔ για τις αναλύσεις: αζώτου (Ν), φωσφόρου (Ρ), καλίου (Κ), νατρίου (Να), ασβεστίου (Ca), μαγνησίου (Mg), καδμίου (Cd), Ικανότητας ανταλλαγής κατιόντων (ΙΑΚ), διαθέσιμα μέταλλα (Cu, Zn, Mn, Fe) από τον ΕΣΥΔ, σύμφωνα με το Ν. 3066/2002. Επιπλέον βρίσκονται σε εξέλιξη επιπρόσθετες διαπιστεύσεις (π.χ. δειγματοληψία εδαφών, οργανική ουσία του εδάφους  κλπ).

Η ερευνητική ομάδα του ΙΕΑ έχει μεγάλη εμπειρία στο συντονισμό και στη συμμετοχή σε προγράμματα της ΕΕ (INCO-DEV, LIFE, το 5ο ΠΠ, FP6, FP7).  Οι ερευνητές και το επιτημονικό προσωπικό του ΙΕΑ ειδικεύονται στα θέματα: Εδαφολογία, γονιμότητα εδάφους και θρέψη φυτών, φυσική-χημεία-βιολογία εδάφους, ρύπανση εδάφους και υδατικών συστημάτων GIS, αξιοποίηση γεωργικών αποβλήτων, κομποστοποίηση, επαναχρησιμοποίηση αποβλήτων στη γεωργία, αποκατάσταση ποιότητας εδάφους, κλιματική αλλαγή, βιώσιμη γεωργία, περιβαλλοντική πολιτική, διαχείριση φυσικών πόρων.

Στοιχεία επικοινωνίας

Δρ. Μαρία Ντούλα (Επιστημονική Υπεύθυνη και συντονίστρια του έργου)

Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο
Τμήμα Φυτοπαθολογίας-Εργαστήριο Μη παρασιτικών ασθενειών.
Στεφ. Δέλτα 8, Κηφισιά 14561.
Τηλ.: +30 210 8180232, Fax: +30 210 8077506

e-mail: mdoula@otenet.gr, m.doula@bpi.gr
Ιστοσελίδα :  http://www.ssia.gr  

Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών - Ίδρυμα Τεχνολογίας & Έρευνας

Το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών (ΙΜΣ) με έδρα το Ρέθυμνο της Κρήτης ιδρύθηκε το 1985 και ανήκει στο Ίδρυμα Τεχνολογίας & Έρευνας (ΙΤΕ), ένα από τα μεγαλύτερα ερευνητικά κέντρα της Ελλάδας. Το ΙΜΣ είναι το μόνο Ερευνητικό Ινστιτούτο του ΙΤΕ που εστιάζει στο πεδίο των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών. Τα άλλα Ερευνητικά Ινστιτούτα του ΙΤΕ που εδρεύουν στο Ηράκλειο, την Πάτρα και τα Ιωάννινα καλύπτουν τις θετικές επιστήμες, την πληροφορική  και τη βιοϊατρική.

Από το 1996, τo Εργαστήριο Γεωφυσικής - Δορυφορικής Τηλεπισκόπησης & Αρχαιοπεριβάλλοντος του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών (Ίδρυμα Τεχνολογίας & Έρευνας), που εδρεύει στο Ρέθυμνο Κρήτης, δραστηριοποιείται στο χώρο των Γεωφυσικών Ερευνών, της Δορυφορικής Τηλεπισκόπησης, των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών, των Τρισδιάστατων Απεικονίσεων και του Αρχαιοπεριβάλλοντος.

Το Εργαστήριο είναι μέλος του EPOCH, EARSel. & AGILE και συμμετέχει σε πλήθος διεπιστημονικών προγραμμάτων στην Ελλάδα και το εξωτερικό (e-Content, INTERREG, ARCHIMED, ETPA, ΠΕΝΕΔ, ΕΠΕΑΕΚ, INSTAP, LIFE, Region of Crete).

Το Εργαστήριο προχώρησε σε συνεργασίες με πάνω από 30 πανεπιστημιακούς και ερευνητικούς φορείς, καθώς και φορείς από χώρες του εξωτερικού, κρατικούς και ιδιωτικούς (Ελλάδα, Αυστραλία, Βέλγιο, Γαλλία, Ιταλία, ΗΠΑ, Κίνα, Κύπρο, Σουηδία, Ισλανδία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Βουλγαρία, κ.α.).  Η μακρόχρονη πλέον σχέση με το Υπουργείο Πολιτισμού, άλλα πολιτιστικά ή εκπαιδευτικά ιδρύματα και δημόσιους φορείς έχει δημιουργήσει ένα δίαυλο αμοιβαίας επικοινωνίας και εμπιστοσύνης. Από το 1996 έχουν υλοποιηθεί περισσότερα από 100 ερευνητικά προγράμματα.

Εφοδιασμένο με τον καλύτερο και πιο σύγχρονο γεωφυσικό εξοπλισμό που αφορά στη διερεύνηση στόχων μικρού βάθους, καθώς και σε συστήματα που σχετίζονται με την ψηφιοποίηση γεωγραφικών δεδομένων και την ανάπτυξη εφαρμογών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών, το Εργαστήριο προσφέρει ένα πλήρες πακέτο υπηρεσιών σε σχέση με την αποτύπωση υπεδάφειων αρχαιολογικών στόχων, την χαρτογράφηση φυσικών διαθεσίμων, την ανάπτυξη και διάθεση χαρτογραφικών συνθέσεων μέσω του διαδικτύου και την δημιουργία βάσεων δεδομένων που σχετίζονται με την διαχείριση στατιστικών, γεωγραφικών και ποιοτικών δεδομένων.

Στοιχεία επικοινωνίας

Δρ. Απόστολος Σαρρής (συντονιστής της επιστημονικής ομάδας του ΙΜΣ)
Μελισσινού & Νικηφόρου Φωκά 130
Τηλ.: +30 28310 56627, Fax: +30 28310 25810
e-mail: asaris [at] ret.forthnet.gr; asaris [at] ims.forth.gr
Ιστοσελίδα :  http://www.ims.forth.gr

Πολυτεχνείο Κρήτης

Το Πολυτεχνείο Κρήτης (ΠΚ) ιδρύθηκε το 1977 στα Χανιά και μέχρι σήμερα αποτελείται από πέντε ακαδημαϊκά Τμήματα. Πρόκειται για το Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης, το Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων, το Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών, το Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, τα οποία υποστηρίζει ακαδημαϊκά το Γενικό Τμήμα. Σκοπός του Πολυτεχνείου Κρήτης είναι η ανάπτυξη σύγχρονων ειδικοτήτων, η έμφαση στην έρευνα σε τομείς προηγμένων τεχνολογιών καθώς και η στενή συνεργασία με τις βιομηχανικές και λοιπές παραγωγικές μονάδες της χώρας.

Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων

Στόχος του Τμήματος Μηχανικών Ορυκτών Πόρων (ΜΗΧΟΠ) είναι η εκπαίδευση Μηχανικών ικανών να καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα επιστημονικο-τεχνικών δραστηριοτήτων για την αναζήτηση, εκμετάλλευση, επεξεργασία ορυκτών πρώτων υλών καθώς και την περιβαλλοντική γεωτεχνολογία. Το Τμήμα προσφέρει επιπλέον εκπαίδευση σε νέες τεχνολογίες όπως για παράδειγμα εντοπισμό ορυκτών, παρατηρήσεις γεωδυναμικών φαινομένων με δορυφόρους, γεωφυσικές τεχνικές υψηλής διακριτικής ικανότητας για αρχαιολογία, τεχνικά έργα και περιβαλλοντικές εφαρμογές, αξιολόγηση πρώτων υλών με χρήση ηλεκτρονικής μικροσκοπίας, κ.λπ.

Το Τμήμα ΜΗΧΟΠ περιλαμβάνει τρεις τομείς (1. Ανίχνευσης & Εντοπισμού Ορυκτών Πόρων, 2. Μεταλλευτικής Τεχνολογίας και 3. Εκμετάλλευσης Ορυκτών) καθένας από τους οποίους περιλαμβάνει έναν αριθμό συγγενών γνωστικών αντικειμένων.

Στον πρώτο τομέα εντάσσεται το εργαστήριο «Ανόργανης Γεωχημείας, Οργανικής Γεωχημείας και Οργανικής Πετρογραφίας.. Οι κύριες δραστηριότητες του εργαστηρίου περιλαμβάνουν:

  • Γεωχημική ανάλυση κύριων στοιχείων και ιχνοστοιχείων σε πετρώματα, ιζήματα, μεταλλεύματα, εδάφη και φυτά
  • Ανάλυση εδαφών (ορυκτολογικές και κοκκομετρικές αναλύσεις, μέτρηση pH, αγωγιμότητας και ιοντοεναλλακτικής ικανότητας)
  • Μελέτη ρύπανσης εδαφών και νερών από διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων σε διαφορετικά γεωλογικά περιβάλλοντα
  • Γεωχημική μελέτη χρωστικών υλικών και κονιαμάτων

Στον τρίτο τομέα εντάσσεται η ερευνητική μονάδα «Τεχνολογιών Διαχείρισης Μεταλλευτικών και Μεταλλουργικών Αποβλήτων και Αποκατάστασης Εδαφών» υπό τη διεύθυνση του Καθηγητή Κ. Κομνίτσα. Οι ακόλουθες περιοχές έρευνας έχουν ως στόχο την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη στη βιομηχανία:

  • Απορρύπανση ­­­­­­­­­­εδαφών
  • Καθαρισμός/διαχείριση/σταθεροποίηση στερεών, υγρών και αερίων αποβλήτων
  • Εκτίμηση επικινδυνότητας διεργασιών και περιοχών διάθεσης αποβλήτων
  • Δευτερογενείς και περιβαλλοντικές χρήσεις αποβλήτων με στόχο την οικονομική τους αξιοποίηση

Στοιχεία επικοινωνίας

Καθ. Κωνσταντίνος Κομνίτσας (συντονιστής της επιστημονικής ομάδας του ΠΚ)
Οδός Αγ. Μάρκου, Πλ. Αγίου Τίτου, 73100 Χανιά, Κρήτη

Τηλ..: +30 28210 37686
e-mail: komni@mred.tuc.gr 
Ιστοσελίδα: http://www.tuc.gr ; http://www.mred.tuc.gr/p013215_UK.htm

Top